WOLI´NSKI PARK NARODOWY
Woli´nnski Park Narodowy utworzono w 1960 roku na powierzchni 4897 ha, obejmuj^1c ochron^1 cis^3^1 3% tego parku.
Park jest po^3o?ony w rejonie ujcia Odry. Obejmuje on przyrodniczo najcenniejsz^1, pó^3nocno-zachodni^1 cz^eae wyspy Wolin, pomi^edzy zalewem Szczeci~nskim a Morzem Ba^3tyckim. Dominuj^1cym elementem polodowcowej rzeby terenu s^1 tu wynios^3e wzgórza morenowe ( do 115 m npm. ), opadaj^1ce stromymi, klifowymi brzegami do morza, a na po^3udniu do zalewu. Brzegi klifowe podlegaj^1 silnej abrazji morskiej, powoduj^1c cofanie si^e brzegu o ok. 80 cm rocznie. W mniej urozmaiconej, rodkowej i wschodniej cz^eci wyspy znajduje si^e 12 jezior polodowcowych, z których 4 po^3o?one s^1 w granicach parku.
W kompleksach lenych gatunkiem panuj^1cym jest sosna ( 74% ), buk zajmuje 18%, a d^1b 6% ogólnej powierzchni lenej. Szczególnie dobrze zachowa^3y si^e tu buczyny. W sk^3adzie siedlisk najwi^ekszy udzia^3 ( ponad 90% ) maj^1 bory sosnowe, wród których jest spotykany naturalny bór ba?ynowy. Na niewielkich powierzchniach wyst^epuj^1 równie? specyficzne zespo^3y wydmowe, solniskowe, muraw i zaroli kserotermicznych oraz wodne, szuwarowe i torfiskowe.
Flora rolin naczyniowych liczy ponad 1300 gatunków, w tym 46 obj^etych prawn^1 ochron^1. Gatunki chronione, typowe dla Pomorza Zachodniego to m. in. wiciokrzew pomorski, grzybie~nczyk wodny, paj^ecznica liliowata i miko^3ajek nadmorski.
Fauna odmienna w swej specyficznej ró?norodnoci i pochodzeniu. U wybrze?y parku nielicznie pojawiaj^1 si^e ssaki morskie: foka szara i ba^3tycki wieloryb. W 1976 r. restaurowano tu w formie pó^3wolnociowej ?ubra rasy bia^3owieskiej. Awifauna liczy ok. 230 gatunków z gnie?d?^1cym si^e ( 4 pary ) bielikiem - symbolem parku. Na Wolinie krzy?uj^1 si^e dwie g^3ówne rasy przelotów. St^1d wiele ptaków zlatuje si^e tu, m. in. morskie adredony, lodówki i markaczki, a nawet zadomawia si^e mewa srebrzysta. Z terenu parku opisano nowe dla nauki gatunki: chrz^1szcza Teredus opacus i dwa gatunki skoczkonogów Collembola.
Utworzony na podstawie rozporz^1dzenia Rady Ministrów z dnia 3 marca 1960r. do 1 stycznia 1999 r. w województwie szczeci~nskim - obecnie w województwie zachodnio-pomorskim. Powierzchnia 11018,82 ha, z czego 165 ha obj^eto ochron^1 cis^3^1. Wokó^3 Parku wyznaczono otulin^e o powierzchni 3368,64 ha. W godle Parku znajduje si^e orze^3 bielik. Reprezentuje przyrod^e zachodniej cz^eci strefy nadmorskiej. Obejmuje obszar falistej i pagórkowatej wysoczyzny morenowej w rodkowej cz^eci wyspy Wolin. Najwy?sze wzniesienie Grzywacz (125 m n.p.m.) opadaj^1ce stromym, wysokim klifem (do 95 m n.p.m. wysokoci - Gosa~n) ku Zatoce Pomorskiej (na pó^3noc) i klifem ze ska^3kami wapiennymi ku Zalewowi Szczeci~nskiemu (na po^3udnie).
Klif - przylegaj^1ca do morza wzniesiona cz^eae wyspy, która jest bezustannie atakowana przez wod^e i wiatry morskie. W wyniku tego procesu obsuwa si^e brzeg. Zjawisko to przebiega doae intensywnie - przeci^etnie 0,8 m rocznie. Wolin charakteryzuje si^e typowym krajobrazem polodowcowym, z kilkoma p^3ytkimi jeziorami morenowymi, m.in.: Gardno, Domys^3awskie, Czajcze, Warnowo, Turkusowe. Cofaj^1cy si^e lodowiec przestawi^3 wa^3y silnie wzniesionej moreny czo^3owej (cz^eae dyluwialna), przy której od wschodu i zachodu woda i wiatry usypa^3y nizinn^1 cz^eae wyspy (aluwialn^1). Osobliwoae geologiczn^1 stanowi^1 równie? glacjalne porwaki ska^3 kredowych, z wczeniejszych formacji geologicznych. Na uwag^e zas^3uguj^1 tak?e liczne g^3azy narzutowe, charakterystyczne dla krajobrazu polodowcowego. Najciekawszym z nich nadano nazwy: "Mieszko I", "Lech, Czech i Rus", "Wydrzy G^3az".
Na obszarze Parku wyst^epuj^1 lasy bukowe (buczyna pomorska, kwana buczyna, buczyna storczykowa, ?yzna buczyna), sosnowo-d^ebowe, nadmorskie bory ba?ynowe, sosnowo-d^ebowe bory mieszane z domieszk^1 brzozy i osiki. G^3ównymi gatunkami lasotwórczymi w Parku s^1: sosna (74%), buk (18%), d^1b (6%) oraz olsza, brzoza, osika, grab i jawor.
Flora naczyniowa Parku liczy 1300 gatunków z czego 46 gatunków obj^etych jest ochron^1 prawn^1, m.in.: wiciokrzew pomorski, miko^3ajek nadmorski, d^3ugosz królewski, zimozió^3 pó^3nocny, 8 gat. storczyków, sasanki, paj^ecznica liliowata, grzybienie, bluszcz pospolity, honkenia piaskowa, rukwiel nadmorska, wid^3ak sp^3aszczony, woskownica europejska.
Do cennych obiektów przyrodniczych Woli~nskiego Parku Narodowego i jego najbli?szego otoczenia zaliczonych jest szereg pomników przyrody, g^3ównie starych drzew, m.in. d^1b "Prastary" we wsi Wapnica oraz rosn^1ce w Mi^edzyzdrojach d^eby "Regalindy", Storrady", "Bolko", "Telesfor", "Wolinianin" i "Szwedzki", jesion "Olbrzym", buk "W^3adys^3aw" oraz kilkusetletnie cisy pospolite. Do ciekawostek przyrodniczych nale?^1 drzewiaste formy ja^3owca, brzoza brodawkowata (forma p^3omienna) lub te? ukszta^3towana na d^ebie g^3owa ?ubra.
Baz^e turystyczn^1 Parku stanowi^1 Mi^edzyzdroje (hotele, orodki wczasowe, domy noclegowe, uzdrowiska). W Parku wyznaczono 3 szlaki turystyczne o ^3^1cznej d^3ugoci 43,5 km.
Wolin - dawna nazwa Wineta. Jest najwi^eksz^1 wysp^1 znajduj^1c^1 si^e w ca^3oci w Polsce. Od po^3udniowego wschodu zamyka Zalew Szczeci~nski. Od sta^3ego l^1du (na wschodzie) oddzielona jest w^1sk^1 cienin^1 Dziwna, a od wyspy Uznam cienin^1 wina.
Powierzchnia wyspy wynosi 265 km kw. Linia brzegowa od strony morza wyrównana, z pozosta^3ych stron z pó^3wyspami i licznymi mniejszymi wysepkami przybrze?nymi.
Obszar wyspy zbudowany jest g^3ównie z utworów morenowych, aluwiów i piasków morskich. Wa?niejsze miejscowoci: Mi^edzyzdroje, Wolin, cz^eae winoujcia.